Elektronik terazi satın alırken öncelikle cihazın nerede ve hangi amaçla kullanılacağı belirlenmelidir. Tartım kapasitesi, bölüntü değeri, ölçüm performansı, tartım yüzeyinin büyüklüğü, çalışma ortamı ve ihtiyaç duyulan ek özellikler doğru terazi seçiminde önemlidir.
Market, kasap, depo, üretim tesisi ve laboratuvar gibi farklı çalışma alanlarında aynı terazi özelliklerine ihtiyaç duyulmaz. Bu nedenle yalnızca cihazın fiyatına veya tartabileceği en yüksek ağırlığa bakarak seçim yapmak yeterli değildir.
Bu rehberde elektronik terazi çeşitlerini, seçim sırasında değerlendirilmesi gereken teknik özellikleri ve işletmenize uygun cihazı belirlerken dikkat edilecek noktaları ele alıyoruz.
1. Elektronik Terazi Hangi Amaçla Kullanılacak?
Terazi seçiminde ilk adım, yapılacak tartım işlemini belirlemektir.
Bir manavın ürün tartıp fiyat hesaplamak için kullandığı cihaz ile üretim tesisinde küçük parçaların adetlerini belirlemek amacıyla kullanılan terazi farklı işlevlere sahiptir.
Başlıca elektronik terazi çeşitleri şunlardır:
Tartım Terazileri
Ürün ve malzemelerin ağırlığını ölçmek amacıyla kullanılır. Depolarda, paketleme alanlarında, üretim süreçlerinde ve farklı işletmelerde ağırlık kontrolü için tercih edilebilir.
Fiyat Hesaplayan Teraziler
Tartılan ürünün ağırlığı ve girilen birim fiyat üzerinden toplam satış tutarını hesaplar. Market, manav, kasap ve pazar tezgâhlarında ağırlık üzerinden satış yapılması için kullanılır.
Barkodlu Teraziler
Ürünlerin tartılması ve uygun etiket bilgilerinin yazdırılması gereken işletmelere yönelik cihazlardır.
Market, şarküteri ve ön paketleme alanlarında ürün adı, ağırlık, fiyat ve barkod gibi bilgileri içeren etiketler hazırlanmasına yardımcı olabilir.
Sayıcı Teraziler
Benzer ağırlıktaki parçaların adetlerini, toplam ağırlık ve ortalama birim ağırlık üzerinden hesaplar.
Vida, somun ve diğer küçük parçaların sayılması gereken depo ve üretim uygulamalarında kullanılabilir.
Hassas ve Laboratuvar Terazileri
Küçük ağırlıkların ölçülmesi ve belirli ölçüm performansı gereksinimlerinin karşılanması amacıyla kullanılan cihazlardır.
Numune hazırlama, kalite kontrol ve laboratuvar çalışmalarında tercih edilebilir. Bu uygulamalarda yalnızca gösterilen basamak sayısı değil, ölçüm belirsizliği ve tekrarlanabilirlik de değerlendirilmelidir.
Platform Basküller
Daha büyük boyutlu veya ağır malzemelerin tartılmasına yönelik platform sistemleridir.
Depo, üretim ve lojistik işletmelerinde farklı kapasite ve platform ölçülerine sahip seçenekler kullanılabilir.
Doğru terazi türünü belirlemek, yalnızca teknik özellikleri karşılaştırmaktan daha önemlidir. Çünkü ihtiyaç duyulmayan işlevlere sahip bir cihaz almak da gerekli özellikleri bulunmayan bir cihaz seçmek de işletmenin çalışma sürecini zorlaştırabilir.
2. Tartım Kapasitesi Nasıl Seçilir?
Tartım kapasitesi, terazinin belirlenmiş koşullar altında ölçebileceği en yüksek yük değeridir.
Elektronik terazilerin teknik özelliklerinde bu değer genellikle Max ifadesiyle gösterilir.
Kapasite belirlenirken yalnızca tartılacak ürünün ağırlığı değil, ürünle birlikte kullanılan kap, kutu veya diğer yüklerin oluşturduğu toplam ağırlık da dikkate alınmalıdır.
Örneğin bir işletmede ürünler sürekli olarak büyük kaplar içerisinde tartılıyorsa terazi seçimi sırasında kabın ağırlığı da hesaba katılmalıdır.
Aynı zamanda ölçülecek en düşük ürün ağırlığı da önemlidir. Çok yüksek kapasiteye sahip bir terazi, küçük miktarların istenen ölçüm performansıyla tartılması için her zaman uygun olmayabilir.
Bu nedenle ürünlerin gerçek ağırlık aralığı belirlenerek kapasite seçilmelidir.
3. Terazide Hassasiyet ve Bölüntü Değeri Nedir?
Elektronik terazi alırken en çok karıştırılan konulardan biri, ekranda gösterilen ağırlık artışı ile cihazın gerçek ölçüm performansıdır.
Bölüntü değeri (d), terazinin göstergesinde ağırlığın hangi artışlarla görüntülendiğini ifade eder.
Örneğin bölüntü değeri 1 gram olan bir cihaz, ağırlık değerini 1 gramlık gösterge artışlarıyla sunar.
Ancak bunun anlamı, cihazın her koşulda tam 1 gram doğrulukla ölçüm yaptığı değildir.
Ölçüm doğruluğu; cihazın teknik yapısı, doğruluk sınıfı, tekrarlanabilirliği, çalışma ortamı ve diğer ölçüm özellikleriyle ilişkilidir.
Ticari kullanıma uygun bazı terazilerde ayrıca muayene bölüntü değeri (e) belirtilir. Bu değer, göstergenin bölüntü değerinden farklı olabilir ve cihazın yasal metrolojik değerlendirmesinde kullanılır.
Terazi seçerken şu soruların cevaplanması gerekir:
- Ölçülecek en küçük ürün ağırlığı nedir?
- Tartım sonucunda ne kadar küçük ağırlık farklarının ayırt edilmesi gerekiyor?
- Bu uygulama için gerekli ölçüm doğruluğu nedir?
- Cihaz, kullanılacağı çalışma koşullarında bu gereksinimleri karşılayabiliyor mu?
Daha fazla basamak gösteren terazi, her zaman daha doğru terazi değildir.
4. Tartım Yüzeyi ve Cihazın Fiziksel Yapısı
Terazinin tartım kapasitesi kadar tartım yüzeyinin büyüklüğü de önemlidir.
Küçük parçalar için kullanılan kompakt bir terazi, geniş kolilerin veya büyük kapların tartılması için uygun olmayabilir.
Buna karşılık küçük ürünlerin tartılması için gereğinden büyük bir platform seçmek de çalışma alanının verimli kullanılmasını zorlaştırabilir.
Seçim sırasında şu özellikler değerlendirilmelidir:
- Tartılacak ürünlerin boyutları
- Ürünlerin kap veya ambalaj içinde tartılıp tartılmayacağı
- Terazinin tezgâh üstünde mi yoksa zeminde mi kullanılacağı
- Ürünün tartım yüzeyine nasıl yerleştirileceği
- İşletmede cihaz için ayrılan alan
Depo ve üretim uygulamalarında yükün platform üzerine nasıl dağıldığı da önemli olabilir.
Bu nedenle özellikle platform basküllerde yalnızca ağırlık kapasitesine değil, platformun ölçülerine ve yapısına da dikkat edilmelidir.
5. Çalışma Ortamına Uygun Terazi Seçimi
Elektronik terazinin kullanılacağı ortam, cihazın fiziksel özelliklerini ve ölçüm performansını etkileyebilir.
Nemli ve Islak Ortamlar
Balık işleme, gıda üretimi ve sık temizlik yapılan çalışma alanlarında uygun koruma özelliklerine sahip teraziler değerlendirilebilir.
Suya dayanıklı cihazlarda IP koruma sınıfı önemlidir. Ancak her IP sınıfı aynı korumayı sağlamaz. Temizlik yöntemi ve çalışma koşulları, üreticinin belirttiği sınırlara uygun olmalıdır.
Tozlu Üretim Alanları
Un, ambalaj malzemesi veya farklı endüstriyel ürünlerle çalışılan ortamlarda toz koşulları dikkate alınmalıdır.
Cihazın gövde yapısı ve koruma özellikleri çalışma ortamına uygun olmalıdır.
Titreşim ve Hava Hareketleri
Titreşimli yüzeyler ve hava hareketleri, özellikle küçük ağırlıkların ölçüldüğü işlemlerde tartım değerlerini etkileyebilir.
Terazinin uygun, dengeli ve çalışma koşullarına elverişli bir noktada kullanılması önemlidir.
6. Dara Alma, Akülü Kullanım ve Bağlantı Özellikleri
Elektronik terazilerde kullanım amacına göre farklı ek işlevler bulunabilir.
Dara alma: Ürünün konulduğu kabın ağırlığının ölçüm sonucundan çıkarılmasını sağlar.
Akülü veya pilli kullanım: Sabit elektrik bağlantısının bulunmadığı alanlarda çalışan işletmeler için önem taşıyabilir.
Fiyat hafızası: Fiyat hesaplayan terazilerde sık kullanılan ürünlerin birim fiyatlarının kaydedilmesini sağlayabilir.
Barkod ve etiket yazdırma: Uygun cihazlarda tartılan ürünlere ait etiketlerin hazırlanmasını sağlar.
Bilgisayar veya yazıcı bağlantısı: Desteklenen cihazlarda tartım bilgilerinin harici sistemlere aktarılmasına yardımcı olabilir.
Sayıcı işlevi: Uygun modellerde benzer parçaların toplam ağırlığından yararlanarak adet hesaplanmasını sağlar.
Bu işlevler bütün elektronik terazilerde standart olarak bulunmaz.
İşletmede barkod yazılımı, kasa programı veya stok takip sistemi kullanılıyorsa cihaz satın alınmadan önce bağlantı ve yazılım uyumluluğu kontrol edilmelidir.
7. Ticari Kullanımda Mevzuat ve Muayene Koşulları
Elektronik terazi seçerken cihazın yalnızca teknik özelliklerine bakmak yeterli olmayabilir.
Özellikle ürün ağırlığının satış bedelinin belirlenmesinde kullanıldığı işletmelerde, tartı aletinin ilgili yasal uygunluk koşullarını karşılaması gerekir.
Türkiye'de tartı aletlerine ilişkin düzenlemeler kapsamında cihazın kullanım amacı, uygunluk işaretleri, damga ve periyodik muayene yükümlülükleri önem taşıyabilir.
Her elektronik terazinin aynı kullanım için uygun olduğu veya aynı muayene koşullarına tabi bulunduğu varsayılmamalıdır.
Bu nedenle ticari amaçla satın alınacak terazinin ilgili mevzuata uygunluğu ve muayene durumu kontrol edilmelidir.
Kalibrasyon, cihaz ayarı ve yasal periyodik muayene farklı işlemlerdir. Birinin yapılmış olması diğer bütün yükümlülüklerin yerine getirildiği anlamına gelmez.
8. Teknik Servis ve Satış Sonrası Destek
Elektronik terazi seçerken satış sonrası teknik destek koşullarının değerlendirilmesi de önemlidir.
Terazilerde zaman içerisinde gösterge sorunları, kararsız tartım, bağlantı problemleri veya ölçüm farklılıkları yaşanabilir.
Bu tür durumlarda sorunun kaynağının değerlendirilmesi ve uygun teknik servis desteğinin alınması gerekebilir.
Yeni bir cihaz satın almadan önce şu konuların öğrenilmesi yararlı olabilir:
- Kurulum desteği sağlanıyor mu?
- Cihazın kullanım özellikleri hakkında bilgi alınabiliyor mu?
- Bakım ve onarım için teknik servis desteği bulunuyor mu?
- Gerektiğinde uygun yedek parça ve servis seçenekleri değerlendirilebiliyor mu?
İşletmenin kullanım yoğunluğuna uygun cihaz seçmek ve bakım ihtiyaçlarını değerlendirmek, uzun vadeli kullanım açısından önemlidir.
9. Elektronik Terazi Fiyatları Neye Göre Değişir?
Elektronik terazi fiyatları, yalnızca markaya veya tartım kapasitesine bağlı değildir.
Fiyatı etkileyebilen başlıca unsurlar şunlardır:
- Terazinin türü ve kullanım amacı
- Tartım kapasitesi
- Ölçüm performansı
- Gövde ve tartım yüzeyi özellikleri
- Ekran ve tuş takımı yapısı
- Suya ve toza karşı koruma özellikleri
- Barkod yazıcısı, hafıza ve veri bağlantısı gibi ek işlevler
Örneğin yalnızca ağırlık ölçen standart bir cihaz ile etiket yazdırma ve ürün bilgisi yönetimi sunan barkodlu terazi aynı teknik donanıma sahip değildir.
Bu nedenle terazi fiyatlarını karşılaştırırken benzer kullanım amaçlarına ve teknik özelliklere sahip cihazları değerlendirmek gerekir.
10. İşletmeye Göre Hangi Terazi Seçilmeli?
Farklı işletmeler için öne çıkan ihtiyaçlar şu şekilde özetlenebilir:
| İşletme veya kullanım alanı | Değerlendirilebilecek terazi türü | Öncelikli kriter |
|---|---|---|
| Market ve manav | Fiyat hesaplayan veya barkodlu terazi | Fiyatlandırma ve etiketleme |
| Kasap ve şarküteri | Fiyat hesaplayan veya barkodlu terazi | Tartım, temizlik koşulları ve satış işlemi |
| Depo ve paketleme | Tartım terazisi veya platform baskül | Kapasite ve tartım yüzeyi |
| Üretim ve hırdavat | Sayıcı terazi | Minimum parça ağırlığı ve sayım performansı |
| Laboratuvar | Hassas veya analitik terazi | Ölçüm performansı ve çalışma ortamı |
| Endüstriyel tesis | Platform baskül | Yükleme biçimi, kapasite ve platform yapısı |
Bu tablo genel bir seçim rehberidir. İşletmeye uygun cihaz, tartılacak ürünlerin özelliklerine ve kullanım şartlarına göre belirlenmelidir.
Elektronik Terazi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Elektronik terazi seçerken en önemli özellik nedir?
En önemli konu terazinin kullanım amacına uygun olmasıdır. Tartım kapasitesi, gerekli ölçüm performansı, çalışma ortamı ve ihtiyaç duyulan ek işlevler birlikte değerlendirilmelidir.
Yüksek kapasiteli terazi küçük ağırlıkları da doğru tartar mı?
Her zaman değil. Bir terazinin yüksek maksimum kapasiteye sahip olması, küçük ağırlıkları istenen ölçüm performansıyla tartabileceği anlamına gelmez. Cihazın minimum kapasitesi ve diğer teknik özellikleri değerlendirilmelidir.
Her elektronik terazi barkodlu etiket basabilir mi?
Hayır. Barkodlu etiket yazdırma özelliği, uygun yazıcı ve yazılım donanımına sahip cihazlarda bulunur. Standart tartım terazilerinde bu özellik bulunmak zorunda değildir.
Elektronik terazi bilgisayara bağlanabilir mi?
Bazı modellerde bilgisayar veya başka sistemlerle veri iletişimi için bağlantı seçenekleri bulunabilir. Ancak kullanılacak yazılım ve terazi arasındaki uyumluluk ayrıca doğrulanmalıdır.
Akcan Elektronik ile Doğru Terazi Seçimi
Akcan Elektronik olarak TEM ve CAS elektronik terazilerini işletmenin tartım düzenine göre öneriyor, kurulumunu ve sonraki bakımını da biz yapıyoruz.
Yeni bir elektronik terazi satın almayı düşünüyorsanız tartılacak ürünlerin ağırlık aralığını, kullanım alanını ve ihtiyaç duyduğunuz özellikleri belirleyerek uygun cihaz seçenekleri hakkında bilgi alabilirsiniz.
Merkezimiz Pendik'tedir; İstanbul genelinde ve başta Gebze olmak üzere Kocaeli bölgesinde hizmet veriyoruz.
